Evde sağlık hizmeti; hastanın vefatı, hekimin hizmete artık ihtiyaç kalmadığını tespit etmesi ya da hastanın veya rıza vermeye yetkili kişinin talebi üzerine sonlandırılır. 2026 tarihli Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik'in sonlandırma maddesi bu üç nedeni sayar. Sonlandırma konusunda tereddüt oluşursa tutanak düzenlenip ESKOM'a iletilir; yürütme komisyonu üç iş günü içinde karar verir ve bu süre boyunca hizmet devam eder.
Hizmetin başlangıcı kadar bitişi de dikkatle yönetilmesi gereken bir süreçtir. Yanlış zamanda kesilen bir hizmet hastayı korumasız bırakabilir; kapatılmayan bir kayıt ise planlama, raporlama ve cihaz takibinde karışıklık yaratır. Bu yazıda sonlandırma nedenlerini, tereddüt prosedürünü ve kapanışta yapılması gerekenleri ele alıyoruz.
Evde sağlık hizmetinin sonlandırılma nedenleri nelerdir?
Yönetmelik üç sonlandırma nedeni tanımlar. Her birinin pratikte farklı bir kayıt ve iletişim gerekliliği vardır:
| Neden | Kararı veren / başlatan | Kayıtta dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Hastanın vefatı | Durumun tespiti ve bildirimi | Vefat tarihi, ileri tarihli planların iptali, aileyle iletişim |
| Hizmete ihtiyaç kalmaması | Hekim | Hekimin tespiti ve gerekçesi, son değerlendirme kaydı |
| Hasta veya rıza yetkilisinin talebi | Hasta ya da rıza vermeye yetkili kişi | Talebin tarihi, şekli ve talep eden kişinin bilgisi |
Süreli evde sağlık hizmetinde ayrıca bir süre sınırı bulunur: Hizmet taburculuktan sonra 30 güne kadar verilir ve hekim uygun görürse 30 gün daha uzatılabilir. Bu sürenin sonu da fiilen hizmetin kapanış noktasıdır ve hekimin değerlendirmesini gerektirir. İki hizmet türünün farkını sürekli ve süreli evde sağlık hizmeti yazımızda anlattık.
Sonlandırmada tereddüt olursa ne yapılır?
Her sonlandırma kararı net değildir. Örneğin hasta yakını hizmetin bitmesini isterken ekip hastanın hâlâ desteğe ihtiyaç duyduğunu düşünebilir; ya da hekimin ihtiyaç kalmadığı yönündeki değerlendirmesine aile itiraz edebilir. Yönetmelik bu tür durumlar için açık bir yol tarif eder:
- Tutanak düzenlenir. Tereddüdün konusu, tarafların görüşleri ve mevcut durum yazılı hâle getirilir.
- Tutanak ESKOM'a iletilir. Evde Sağlık Koordinasyon Merkezi süreci yürütme komisyonuna taşır.
- Yürütme komisyonu karar verir. Karar üç iş günü içinde verilir.
- Bu sürede hizmet devam eder. Karar çıkana kadar planlı ziyaretler kesilmez.
Dördüncü adım, uygulamada en çok gözden kaçabilecek noktadır. Tereddüt bildirildiği anda takvimdeki ziyaretleri iptal etmek, yönetmeliğin öngördüğü korumayı ortadan kaldırır. Bu nedenle tereddüt bildirimi ile sonlandırma kararı kayıt sisteminde ayrı durumlar olarak izlenmelidir. ESKOM'un rolü için ESKOM nedir yazısına bakabilirsiniz.
Sonlandırma sırasında hangi bildirimler gündeme gelebilir?
Sonlandırma, bazı durumlarda başka kurumlarla iletişimi de gerektirebilir. Yönetmelik, bakıma muhtaçlık veya ihmal riski bulunan durumlarda aile ve sosyal hizmetler müdürlüğüne, istismar ve adli durumlarda ise ilgili kurumlara bildirim yapılmasını öngörür. Özellikle hastanın ya da yakınının talebiyle hizmetin sonlandırıldığı ve ekibin hastanın korunmasız kalacağından endişe ettiği durumlarda bu hükmün akılda tutulması önemlidir.
Ayrıca evde kullanılan firma veya kurum cihazlarının iadesi, açık evrakların tamamlanması ve ailenin bilgilendirilmesi de kapanış sürecinin doğal parçalarıdır.
Hizmet kapanışında kayıt nasıl tamamlanmalı?
Yönetmeliğe göre tüm işlemler dijital ortamda kaydedilir ve elektronik formların eksiksiz, doğru ve güncel kullanılması gerekir. Kapanış da bir işlemdir; bu nedenle şu kontrol listesi yol gösterici olabilir:
- Sonlandırma nedeni ve tarihi kaydedildi mi?
- Hekimin tespiti gerekiyorsa son değerlendirme notu girildi mi?
- Talep üzerine sonlandırmada talep eden kişi ve talep tarihi belgelendi mi?
- Tereddüt yaşandıysa tutanak ve komisyon kararı hasta dosyasına eklendi mi?
- İleri tarihli planlı ziyaretler iptal edildi, tekrarlayan planlar sonlandırıldı mı?
- Hastadaki tıbbi cihazlar iade alındı ve teslim tutanağı düzenlendi mi?
- Bekleyen veri gönderimleri tamamlandı mı?
- Hasta dosyası, 6698 sayılı KVKK ve arşiv mevzuatına uygun şekilde saklanmaya alındı mı?
Vefat durumunda nelere özellikle dikkat edilmeli?
Vefat, hem duygusal hem idari açıdan hassas bir kapanıştır. Ekibin en sık yaşadığı sorun, takvimde kalan ileri tarihli ziyaretlerin personel ekranlarına düşmeye devam etmesi ya da aileye hatırlatma mesajı gitmesidir. Bu tür hatalar aile için incitici olabilir. Bu nedenle vefat bilgisi alındığında planların tek seferde ve sistematik biçimde kapatılması, ailenin uygun bir dille bilgilendirilmesi ve hastaya ait yeni kayıt açılmasının engellenmesi önemlidir.
selfESYS sonlandırma sürecini nasıl destekler?
selfESYS'te hasta vefat ya da taburcu olarak işaretlendiğinde süreç kapatma otomatik çalışır: ileri tarihli planlı ziyaretler silinir, aktif bakım planları sonlandırılır ve vefat eden hastaya yeni ziyaret, plan ya da izlem açılamaz. Böylece saha personelinin ekranına hatalı ziyaret düşmez. İzlem raporları arasında yer alan vefat listesi CSV olarak dışa aktarılabilir.
Tıbbi cihaz modülünde hastaya zimmetli cihazların iadesi kaydedilir ve teslim tutanağı yazdırılabilir; hasta kartındaki "Evdeki Firma Cihazları" alanı, kapanışta hangi cihazların geri alınması gerektiğini gösterir. Hizmet süreci çıktısı ise başvurudan son izleme kadar tüm kayıtları tek belgede toplayarak arşive hazır hâle getirir. Tereddüt tutanakları ve komisyon kararları hasta evrak arşivine taranmış belge olarak eklenebilir. Ayrıntılar için özellikler sayfasına, e-Nabız gönderimleri için entegrasyonlar sayfasına bakabilirsiniz.
Kapanışta aileyle iletişim nasıl kurulmalı?
Sonlandırma yalnızca idari bir işlem değil, aynı zamanda aileyle yapılan bir iletişimdir. Hangi nedenle olursa olsun hasta yakınının sürecin neden ve nasıl sona erdiğini anlaması, sonradan doğabilecek şikâyet ve yanlış anlamaları azaltır. Şu ilkeler yol gösterici olabilir:
- Gerekçeyi açık ve sade bir dille anlatın. Hekimin ihtiyaç kalmadığı tespitine dayanan sonlandırmalarda bu değerlendirmenin neye dayandığını aileyle paylaşın.
- Sonraki adımları belirtin. Hastanın ihtiyacı yeniden ortaya çıkarsa hangi kanallardan tekrar başvurabileceğini hatırlatın.
- Cihaz iadesini planlayın. İade gününü ve teslim tutanağının nasıl düzenleneceğini önceden bildirin.
- Talep üzerine sonlandırmada kararı teyit edin. Talebin kim tarafından ve ne zaman yapıldığını kayda geçirin; tereddüt varsa yönetmelikteki tutanak sürecini işletin.
- Vefat durumunda hassas davranın. İdari işlemleri ailenin yükünü artırmayacak bir zamanlama ve dille yürütün.
Bu iletişimin kısa bir özetinin takip notu olarak hasta dosyasına eklenmesi, hem ekip içi bilgi paylaşımı hem de olası denetimler açısından değerlidir.
Özet
Evde sağlık hizmeti üç nedenle sonlandırılır: vefat, hekimin ihtiyaç kalmadığını tespit etmesi ve hasta ya da rıza yetkilisinin talebi. Tereddüt hâlinde tutanak düzenlenir, ESKOM'a iletilir ve yürütme komisyonu üç iş günü içinde karar verir; bu sürede hizmet sürer. İyi bir kapanış; gerekçenin kaydını, planların iptalini, cihaz iadesini, gerekli bildirimleri ve dosyanın mevzuata uygun arşivlenmesini kapsar.
Kapanış adımlarını tek tıkla tutarlı hâle getirmek isterseniz bizimle iletişime geçin ya da ücretsiz denemeyi başlatın.